یکی از داستانکهای اصلی دوران کهن تالکین، فرزندان هورین است که شرح اجمالی آن در سیلماریلیون ذکر شده و در این کتاب، شرح کامل ماجرای پرفراز و نشیب زندگی این فرزند موجودات فانی (تورین تورامبار پسر هورین) آمده است. اجداد هورین از جمله نخستین انسانهایی هستند که به جهان الفها(نخست زادگان) پای نهادند و از در دوستی و صلح درآمده و در کنار ایشان زیستند و قدرتمند شدند تا آنجا که در اتحاد آدمیان و الفها به مبارزهی با مورگوت(شر مطلق) برخاسته و نفرین شدند... ماجراییست پرکشش و سرشار از خیالات اساطیری تالکین که بیشک برای دوستداران او و سرزمین میانهاش جذاب است و خواندنی...
پرویز دوایی را باید شناخت تا لذت خواندنش دوچندان شود... این پیر پاک سرشت، زیبابین و رویاپرداز با حافظه ای که از گذشت زمان هیچ گزندی نیافته است، همۀ آنچه که از کودکی و جوانی تا به امروز از زیبایی روزگار تجربه کرده را در طبق اخلاص گذاشته است تا همراه و همقدمش، ذره ذره مزۀ شیرین روزگار را بچشیم... ساده نگذریم، روزمره نشویم و هر نگاهی را ارج نهیم. هر محبتی، هر تکۀ نوری از اطراف را عاشقانه در سینه جای دهیم و زیبا بشویم با او... خاطرات دوایی، حتی اگر به زعم روزگار تلخ هم باشند، آنچنانکه او می نویسد، جز زیبایی نیستند... همان "ما رایت الا جمیلا"ی متداول است از روزگار سیاه و سپید، تلخ و شیرین...! کتابهای دوایی حال آدم را خوب می کنند و این یکی بیشتر. در این کتاب، داستان چشم عسلی، مرهم دردهای هر دانشجوییست که حداقل برای یکبار در کوچه پس کوچه های پر دار و درخت دانشکده شان، عاشقی کرده، به روی خودش نیاورده، غصه خورده و بزرگ شده... قد کشیده است و نکاسته. عاشقی در منظر دوایی تمام زندگانیست و به قول مرحوم رهی معیری، زنده بی عشق تو، کم از مرده نیست......
با مهر.
چنانچه از طریق دو (سه گانۀ ارباب حلقه ها و هابیت) با دنیای خاص و خیالات و ماجراجویی های تالکین آشنا شده باشیم؛ بد نیست پارا فراتر از مرز این فیلمها گذاشته و با جهان پشت پرده یعنی جهان اساطیری مخلوق تالکین نیز آشنا شویم. سیلماریلیون به نوعی اولین و آخرین کتاب تالکین است. پیش از پیدایش ارباب حلقه ها، او دست به (خلق) یا آفرینش جهانی می زند بکر و تازه. خدایی به نام ایلوواتار، فرشتگان مقرب خود (والار) را می آفریند و یکی طغیان می کند، شیطان یا (مورگوت)... این خدای قدرتمند، جهان را می گسترد. سپس نخست زادگان یعنی الف ها را روی زمین بیدار می کند. والار از عشق این آفریدگان در گوشه ای دست نایافتنی از زمین، آنها را می پایند... قرن ها می گذرد در کشمکش والار و مورگوت، مورگوت و الف ها، تا اینکه آدم ها و دورف ها نیز بیدار می شوند. سیلماریلیون سبقۀ تاریخی، مکان زیست، شجره نامه، تلفظ و زبان این اقوام را بیان می کند و سرشار از داستانک های ناب است که هرکدام به تنهایی قابلیتِ تبدیل شدن به فیلمهایی مستقل را دارند. اما تالکین کتاب را چاپ نمی کند و نگاه می دارد تا پایان عمرش و مدام ویرایش می کند و تکمیل می شود... تا زمانیکه ارباب حلقه ها و هابیت ها و سایر داستان فرعی هایش نیز قوام یافته و منتشر شده اند. اینک کتاب را کامل و جامع گردآوری می کند که متاسفانه با مرگ او، پسرش کریستوفر تالکین وظیفۀ ویراستاری و چاپ اثر را برعهده می گیرد. خواندن این کتاب بی شک برای دوستداران جهان بدیع ارباب حلقه ها و هابیت، نه تنها لذت بخش که کارگشاست. چرا که بسیاری از معماهای این فیلمها و اسامی شخصیت ها و مکانها و ابزار آنها را باید از طریق این کتاب، درک کرد و شناخت.
کیکاووس یاکیده که پیش از این سالها به عنوان هنرمند عرصۀ دوبلاژ و بازیگر سینما و تئاتر فعالیت داشته است، در این کتاب ذوق شاعرانه و دیدگاه خاص خود را در قالب اشعاری کوتاه و پربار به نمایش گذاشته است. شاعر در مقام کولی، رهروی صبور که به دنبال گمشدۀ خود (بانو) است، گویی همسفرِ خورشید است از کران تا کران جهان و آسمان... لطافت، تازگی، ایجاز و خیالات روشن و عمیق از مشخصه های بارز این کتاب هستند. از نمونه اشعار این کتاب : (( پا برهنه، تا کجا دویده ای، که اینهمه گل شکفته است...؟! )) (( بگذار در دوردست، جزیی از خیال باشم، مثل کشتی. دور که هستم؛ شاعرم. پشت به خورشید، جزیی از افق. نزدیک شوم؛ من هم، فریادِ دیده بانم و دکل. بادبانم و زنجیر... ))
در این کتاب پژوهشی جامع و بسیار کاربردی درخصوص تاریخ اساطیر ایران (خاصه مبحث اسطورۀ آفرینش و نمونه های اولین انسان و اولین پادشاه از نوع بشر) و قیاس روایات با موضوع مشترک، در منابع گوناگون ارائه شده است. کریستین سن با دقت بسیار و بامطالعه ای فراوان در انواع منابع پیش از اسلام، پس از اسلام، فارسی، هندی، عربی، نورتی، یونانی و ... در فهم بهتر و ریشه یابی اساطیر ایران و کشف ارتباط معنایی روایات در ملل گوناگون کوشیده است. آنچه در این میان حائز اهمیت فراوان است، دقت و وسواس مثال زدنی مترجمین این کتاب (مرحوم استاد احمد تفضلی و سرکار خانم استاد ژاله آموزگار) است که خود در مقام دانشمندی کاربلد، پا به پای کریستین سن در زیرنویس متنها به شفافسازی مطالب می پردازند و چه بسا دست به غلط گیری و اصلاح ادراکات اشتباه کریستین سن از متون کهن می زنند. چراکه به هرصورت آشنایی عمیق کریستین سن با فرهنگ، آداب و سنن و زبان فارسی قطعا و به مراتب از پژوهشگری که خود ایرانی و فارسی زبان است، می تواند کمتر باشد. (به عنوان مثال ادراک اشتباه کریستین سن از کلمۀ (خو) است که آنرا عرق معنا کرده حال آنکه در آن متن، گویشی محلی برای واژۀ خواب بوده است.)
از خواندن کتاب لذت بردم.
با مهر و درود
م. هروی
