حمیدرضا زنگی

معرفی و خلاصه رمان «آوش» اثر حمیدرضا زنگی
«آوش» رمانی فلسفی و معناگرا نوشته حمیدرضا زنگی است که در 426 صفحه منتشر شده است. داستان با محوریت شخصیت‌هایی مانند بابک، مینا، سهراب و رویا، مخاطب را وارد جهانی می‌کند که در آن مرز میان واقعیت و خیال، خواب و بیداری، گذشته و حال چندان روشن نیست.
هسته اصلی رمان، جست‌وجوی انسان برای یافتن حقیقت، آرامش و رهایی است. شخصیت‌ها در مسیر زندگی خود با پرسش‌هایی درباره عشق، سرنوشت، انتخاب، باور، خودآگاهی و معنای زندگی روبه‌رو می‌شوند.
یکی از ویژگی‌های «آوش» ترکیب روایت داستانی با اندیشه‌های فلسفی، روان‌شناختی و عرفانی است. نویسنده از اتفاقات روزمره، خاطرات، روابط انسانی و فضاهایی مانند خانه، پارک، دانشگاه و بیمارستان استفاده می‌کند تا پرسش‌های عمیق‌تری درباره زندگی و ذهن انسان مطرح کند.
عشق نیز در این رمان صرفاً یک رابطه عاطفی نیست؛ بلکه می‌تواند راهی برای رسیدن به حقیقت، آرامش و رهایی باشد. در مقابل، مفاهیمی مانند حسادت، تنفر، سرخوردگی، خودخواهی و منفی‌نگری، انسان را از آزادی و آرامش دور می‌کنند.
از نظر مضمونی، «آوش» را می‌توان رمانی درباره خودشناسی و جست‌وجوی حقیقت در جهان پیچیده انسان معاصر دانست؛ رمانی که از خواننده نمی‌خواهد تنها داستان را دنبال کند، بلکه او را به فکر کردن درباره زندگی، باورها و انتخاب‌های خودش نیز دعوت می‌کند.
در یک جمله:
«آوش» داستان انسان‌هایی است که در میان عشق، خاطره، خیال و واقعیت، به دنبال حقیقت و آرامشی هستند که شاید بیش از آنکه در جهان بیرون باشد، در شناخت خویشتن و رابطه با دیگران نهفته است.

رمان «رانده شده» نوشته حمیدرضا زنگی
«رانده‌شده» رمانی اجتماعی است که با نگاهی انتقادی به بخشی از واقعیت‌های تلخ جامعه، زندگی انسان‌هایی را روایت می‌کند. انسان‌هایی که گاه نه به انتخاب خود، بلکه بر اثر نابسامانی‌های اجتماعی، روابط ناسالم و فشار سنت‌ها، از متن زندگی رانده می‌شوند.
در این رمان، «رانده‌شدن» تنها یک وضعیت اجتماعی نیست؛ می‌تواند به یک تجربهٔ روانی و انسانی تبدیل شود. شخصیت‌ها در برابر جامعه‌ای قرار می‌گیرند که میان ارزش‌های اعلام‌شده و واقعیت زیستهٔ انسان‌ها فاصله‌ای عمیق وجود دارد.
زنگی در «رانده‌شده» به سراغ موضوعاتی همچون اعتیاد، آسیب‌های خانوادگی و اجتماعی، دوستی‌های ناباب و برخی سنت‌های محدودکننده می‌رود و آنها را در قالب داستان بازتاب می‌دهد. از این منظر، رمان را می‌توان روایتی از انسان‌هایی دانست که در کشاکش جامعه، خانواده و انتخاب‌های شخصی، آرام‌آرام به حاشیه رانده می‌شوند.
اهمیت رمان در این است که آسیب اجتماعی را صرفن به شکل یک مسئلهٔ آماری یا اخلاقی مطرح نمی‌کند، بلکه آن را به تجربهٔ زیستهٔ شخصیت‌ها پیوند می‌زند؛ بنابراین خواننده با انسان‌هایی روبه‌رو می‌شود که پشت عنوان‌هایی مانند «معتاد»، «آسیب‌دیده» یا «طردشده»، زندگی، رنج، آرزو و شکست خود را دارند.
از این منظر، «رانده‌شده» را می‌توان رمانی دربارهٔ طردشدگی، فروپاشی روابط انسانی و جست‌وجوی جایگاه انسان در جامعه دانست؛ اثری که مخاطب را وادار می‌کند دربارهٔ مرز میان «مقصر» و «قربانی» و همچنین مسئولیت فرد و جامعه در شکل‌گیری آسیب‌های اجتماعی تأمل کند.
«رانده‌شده» برای خواننده‌ای که به رمان اجتماعی، ادبیات انتقادی و روایت‌های واقع‌گرایانه از آسیب‌های انسانی و اجتماعی علاقه‌مند است، اثری قابل تأمل است.

نقد کامل استاد "عبدالعلی دست‌غیب" بر رمان کوتاه  «ابرهای خونین» نوشته "حمیدرضا زنگی"
زمانی که من این رمان را مطالعه می‌کردم از خواندنش خسته نشدم؛ در واقع خیلی متنوع است. نثر این کتاب ایرادی ندارد و روان خوانده می‌شود. اگر ایرادی از نظر ظاهری وجود داشته باشد عمدی است. یعنی نویسنده می‌خواهد بگوید که زبان و منطق معمول نمی‌تواند واقعیت‌ها را بگوید زیرا واقعیات چیز ثابتی نیست و در هر لحظه زندگی ما تبدیل به چیز دیگری می‌شود، پس حقیقتی در کار نیست. حقایق تکه تکه است. مثلا در قسمتی از کتاب راوی سوار قایق ماهیگیری غریبه ای شده است که اشاره به داستان «پیرمرد و دریا» نوشته  «ارنست همینگوی» دارد که می گوید: «تند تند نفس می‌کشیدم، انگار که صد سال نفس نکشیده بودم. صاحب قایق پیرمردی کوچک اندام و چروکیده بود و من نفهمیدم که چطور توانسته است ماهی به این بزرگی را صید کند آن هم به تنهایی.» البته پیرمرد هم همین احساس را دارد که از توانش خارج است. درادامه: «آخر شب بود، صدای گریه او را شنیدم و چشمانم را باز کردم و دیدم پیرمرد نشسته کنار ماهی و می‌گوید: ” مرا ببخش. تو با من دشمنی نداشتی اما من تو را کشتم. ما با هم برادریم!" این استعاره‌ی اشیا و اشخاص است. در اینجا راوی می‌شود پیرمرد داستان همینگوی و پیرمرد با ماهی برادر می‌شود. یعنی بین یک ماهی و یک انسان حس برادری پیدا می‌شود. راوی در ادامه می گوید: «پس از مدتی باران بند آمد و قایق به گل نشست.» در حالی که قایق در دریا شناور بوده است. دریا بطور عجیبی خشک می‌شود. راوی در ادامه می گوید:  «نمی دانم چه بر سرم آمده بود. هنوز گیج سفر بودم.» اینجا عدم اطمینان و عدم تشخیص موقعیت که جز عوامل  «پست مدرن» است، رعایت شده و در ادامه می خوانیم: «اما در مدتی که نبودم شهر تبدیل به گورستانی ‌سرد و خاموش شده بود.» یعنی در غیاب راوی که به قایق ماهیگیری رفته بود به دلایلی وقتی که بر می‌گردد می‌بیند این اتفاق افتاده است و می گوید: «بر سر همه کودکان شهر برف نشسته است. قطار هم هنوز قربانی می‌گیرد. گاهی پشت سرم احساسش می‌کنم که می‌خواهد مرا زیر بگیرد.» ترس از موهومات، ترس از زندگی و ترس از عوامل تهدید کننده که وارد موضوع می‌شود. به عبارت دیگر عواملی مانند عدم اطمینان، دور بودن از واقعیات معمولی و حادثه‌های غیر منتظره که ما می‌بینیم. روای در ادامه می‌گوید: «قطار هم هنوز قربانی می گیرد و پشت سرم احساسش می کنم که می خواهد مرا زیر بگیرد.» حالا اینجا است که اشیا با انسان دشمنی می‌کند. در حالی که قطار در دنیای واقعیت هیچ تصمیمی برای زیر گرفتن ما ندارد. ممکن است ما بی احتیاطی کنیم و زیر قطار برویم ولی قطار به عمد بخواهد ما را زیر بگیرد اینها علامت استحاله است. در واقع حقیقت تکه پاره شده است، یعنی به جز یک واقعیت وجود دارد. وقتی خوب دقت می‌کنیم یک قایق یا یک قطار حرکتش واقعی است اما اگر بگوییم توی هوا می‌رود و زیرش خالی است به این تعلیق می‌گویند. در ادامه: «دیشب از پنجره دختربچه‌ای دیدم که با عروسکی در دست به سمت قطار می رفت.» حالا در رویاهای خودش دختری ظاهر شده که قبلا هم ظاهر شده بود.  «دخترک سر عروسکش را کند و به گوشه ای انداخت»، اینجا این کار  نشان می دهد که شخصیت کودک یک شخصیت معمولی نیست. مثل یک نوع خروج از عادات است. یعنی به جای اینکه با عروسک بازی کند سر آن را می‌کند. پس بنابراین  مسئله امکان‌های عجیب و غریب هم وجود دارد. « خودش هم به دو تکه تبدیل شد.» در اینجا هیچ دلیل و منطق واقعی بر اعمال شخصیت‌ها در روانشناسی حاکم نیست و  نوعی عجیب نمایی بر خلاف عرف واقعیات اتفاق می‌افتد.  «خودش هم به دو تکه تبدیل شد.» توجه کنید آیا ما همان عروسک نیستیم که به چند تکه تبدیل شده‌ایم؟ در دنیای جدید، پست مدرن این را می‌گوید. « تبدیل به عروسکی در دستان قطار و قاب عکسی در آغوش مادرش.» سرنوشت دختر اینگونه رقم می‌خورد.  «قطار دخترک را با خود برد و برای مادرش جز عروسک و چند تکه لباس و خاطره‌ای غمگین چیزی باقی نگذاشت.» ماجرا این است، به نظر من کتاب در اجرای حالت تعلیق، تبدیل اشیا به اشخاص و اشخاص به اشیا و غیر مترقبه بودن و بی وزنی و حوادث عجیب و غریب موفق بوده و همه نشان دهنده این است که بشر در پست مدرن به جایی رسیده است که هیچگونه باوری وجود ندارد. یعنی خود ما هم شاید واهی باشیم!