تفسیر سیاسی قرآن در ایران معاصر

کالبدشکافی ماهیت و دلایل شکل‌گیری تفسیر سیاسی قرآن کریم در ایران معاصر است. تفسیر سیاسی، اندیشه‌ای نص‌محور است که با اعتقاد به جامعیت قرآن، چاره کار سیاست امروزین را در بازگشت و فهم مجدد قرآن می‌داند و از همین دیدگا‌ه، به نقد دوگانه تحجرگرایی دینی و ایدئولوژی سکولار می‌پردازد. این اندیشه در پاسخ به ناکامی ایدئولوژی مشروطه و پهلویسم از یک‌سو و عکس‌العمل منفی به لیبرالیسم و مارکسیسم از سوی دیگر ظاهر شد و خود به ظهور دوگانه التقاط و نواندیشی دینی در ایران (دو جریان منفی و مثبت) در حوزه فکر مذهبی و سیاسی یاری رساند. این نوع از تفسیر، معطوف به سیاست و اصلاح اجتماعی است و به نظامی آزاد و عدالت‌محور در جامعه توجه دارد. تفسیر قرآن به قرآن، گسست از سنت‌های تفسیری گذشته، توجه به واقعیت‌های سیاسی اجتماعی، محوریت توحید، پرهیز از اسرائیلیات و احادیث ضعیف، تاکید بر تاریخ و عقل‌گرایی، از شاخصه‌های مهم تفسیر سیاسی قرآن محسوب می‌گردد.