قبیله ی همدان و نقش آن در تاریخ اسلام و تشیع (قرن اول هجری قمری)

قبیلة همدان، از قبایل بزرگ «قحطانی» یا «عینی» است که خاستگاه آنها در یمن از شمال «صنعا» تا «صعده» است. همدانیان از قبایل قدرتمند جنوبی در دوران پیش از اسلام بودند که توانستند در دورة دوم حکومت «سباییان» بر اریکة پادشاهی «سبا» تکیه زنند و در دورة سوم حکومت سباییان که آغاز آشفتگی، نابسامانی و جنگها بود آنها از رهبران برجستة این نبردها بودند. با شروع فتوحات اسلامی، همدانیان جزء نیروهای شرکتکننده در فتح شام، بین النهرین و ایران بودند. اما، با آغاز خلافت امام علی (ع) نقش همدان در تحولات تاریخ اسلام و تشیع بسیار پررنگتر گشت. همدانیان در بیعت با علی (ع) شرکت داشتند و در جنگ جمل تحت فرماندهی «سعید بن قیس همدانی» به یاری امام (ع) شتافتند و فردی از آنها در جبهة ناکثین شرکت نداشت. در خلافت امام حسن (ع) نیز همدانیها به همراه قبیلة «ربیعه» یاران ویژه و پیروان وفادار امام (ع) بودند و پس از بازگشت امام حسن (ع) به مدینه با آن حضرت در ارتباط بودند. در قیام مسلم بن عقیل و قیام امام حسین (ع) هم حضور پررنگ قبیلة همدان مشاهده پذیر است. در رسالة حاضر تلاش شده است تا نقش تاثیرگذار قبیلة همدان در حوادث قرن نخست ه . ق بررسی شود. این رساله شامل پنج فصل با این عنوانها است: نقش قبیلة همدان در تحولات تاریخی پیش از اسلام؛ چگونگی اسلام همدان و نقش این قبیله در فتوحات اسلامی؛ همدانیان در روزگار خلافت امام علی (ع)؛ نقش قبیلة همدان در تاریخ تحولات اسلام و تشیع از سال 41 ه . ق تا قیام مختار و نخبگان قبیلة همدان.