مفهوم آمایش سرزمین در برنامه ریزی توسعه: خاستگاه ها، سیر تکاملی و تجربه ایران

آنچه در محافل برنامه ریزی توسعة ایران به نام «آمایش سرزمین» شناخته میشود، مفهوم نه چندان بومیشده ای از یک روش تکوینی برنامه ریزی توسعة ملی در دورة دوم بازسازی اروپا، پس از جنگ جهانی دوم است. در سالهای اولیة بازسازی اروپا، دولتهای اروپایی دریافتند که کاربرد شیوه های برنامه ریزی سوسیالیستی که خاستگاه عمدة آنها اتحاد جماهیر شوروی بود، پاسخگوی نیازمندیهای توسعه ای مناسب برای جوامع باز غربی نیست. بنابراین، آنها در رفع تنگناهای مدل برنامه ریزی سنتی، به جستوجوی شیوه هایی از برنامه ریزی برآمدند که امر توسعة ملی را در یک چشم انداز پیوسته و جامع و در متن ارزشهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه و الگوهای پراکندگی و چیدمان طبیعی منابع انسانی و طبیعی و ملاحظات ژئواستراتژیک به تصویر بکشند و برنامه ریزی توسعه را در یک چهارچوب و بافت منسجم هدایت کنند. تنظیم چشم انداز بلندمدت و حرکتهای منتج به همکاری میان مناطق درونی و بیرونی کشور و سرانجام ایدة جهانی شدن، سه شاخه های رشدکردة بعدی در تنة برومندشدة آمایش سرزمین هستند. در کتاب حاضر، ضمن بیان اصول آمایش، سند چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 ه . ملاحظات امنیتی و دفاعی، کارآیی و بازدهی اقتصادی و... ، به بررسی امکانات، فرصتها و پیچیدگیهای نهادی و ارزشی در سر راه بومی شدن آمایش سرزمین پرداخته شده است.