خرم‌دره، پنجره سبز تاریخ

منطقه‌ای که در حال حاضر «خرم‌دره» (زنجان) نام دارد و استوار بر جادة ابریشم بوده، طبق اخبار و شواهد موجود، در نوشته‌های‌ تاریخی و آثار باستان‌شناسی متشکل از چندین قلعه و آبادی کوچک بوده است، که به تدریج این قلعه‌ها و آبادی‌ها در اثر حوادث و یورش بیگانگان به هم نزدیک‌تر شده، با هم داد و ستد کرده، پیمان بسته و برای جلوگیری از یورش دشمن متحد شده و سرانجام «خرم‌دره» را در منطقه‌ای سرسبز در دره‌ای زیبا در میان دو کوه شمالی و جنوبی شکل داده‌اند. قلعه‌های حمدی‌خان، محمودآباد، خرمن‌لو، شید قالالر، قلعه سر، پس‌قلعه، حسین حصاری، تپة خالصه و داستاران نشان از وجود آبادی و عمارت در این مناطق است. البته پاره‌ای از این تپه‌های تاریخی در اثر بی‌توجهی و سهل‌انگاری از بین رفته‌اند و فقط نامی از آنها باقی مانده است. کتاب حاضر اشاره‌ای کوتاه بر تاریخ، آداب، سنن و فرهنگ مردم شهر خرم‌دره است و بیش‌تر مطالب آن مربوط به تاریخ قبل از انقلاب اسلامی می‌باشد.