کمال انسان و انسان کامل: (پژوهشی بنیادین درباره سیر تکاملی انسان از منظر عقل و نقل)

مطالعه و بررسی سیر تکامل انسان از دیدگاه عقل و نقل، موضوع این گفتار است. نگارنده در فصل نخست به تعریف لغوی و اصطلاحی انسان پرداخته و معتقد است تعریف انسان از هر ماده یا واژه‏ای که مشتق شده باشد، یکی از مهمترین و شاخص‏ترین مباحث معرفتی در حوزه علوم انسانی است. او پس از بررسی دیدگاههای مختلف انسان‏شناسی منسوب به افلاطون و مشائین، هویت انسان را از ابعاد جسمانی و روحانی با استناد به آیات قرآن مورد شرح و بحث قرار داده است. او در فصل دوم، واژه کمال را تعریف کرده و ضمن آن به دیدگاه علامه طباطبایی، شهید مطهری و حکیم سبزواری اشاره می‏نماید. او در ادامه، مقوله غایت را از دیدگاه عقلی، عرفانی و آیات و روایات شرح داده و رشته سخن را با تشریح عوامل خارجی کمال -که خداوند متعال مهمترین آن است- پی گرفته است و به نقش انبیاء عنایت ویژه‏ای دارد. عوامل داخلی کمال، که تفکر و تعقل از برجسته‏ترین آنهاست و آیات و روایات هم مؤید این نکته می‎باشد، از دیگر مباحثی است که در کتاب آمده، ضمن آن راجع به علم، اراده، ایمان و عمل صالح هم بحث شده است. نویسنده در پایان، موانع کمال را با محوریت وسوسه‏های شیطانی و راههای خلاصی از آن مورد بررسی قرار داده و نشانه‏های تکامل انسان را از منظر قرآن و روایات یک به یک برشمرده که صداقت، شکر، حیا، اخلاق نیکو، توکل، تفویض، تسلیم، رضا و صبر، کنترل خشم و تبعیت از حق، از مصادیق آن به شمار می‏رود.