شرح اشارات و تنبیهات: نمط سوم در باب نفس

حکمای مشاء تمام ماهیات ممکن موجود را به دو قسم جوهر و عرض و هریک از آن‌ها را نیز به اقسامی تقسیم کرده‌اند. از این میان، نفس یکی از جوهرهای پنج‌گانه است. (بقیه عبارت‌اند از: ماده یا هیولی؛ صورت جسمیه و نوعیه؛ جسم یعنی شئ مرکب از ماده و صورت؛ و عقل). نفس یعنی جوهری که در ذات خود مرکب از ماده و صورت نیست و ذی‌وضع نمی‌باشد، اما در استکمال خود و انجام افعال به جسم نیازمند است. نفس نباتی، نفس حیوانی و نفس ناطقه نیز از اقسام آن هستند. اولین مساله دربارة حقیقت نفس این است که آیا نفس جسمانی است یا جوهری است مجرد از ماده و عوارض آن؟ اختلاف دیگر دربارة نفس این است که آیا یک نفس بر وجود انسان حاکم است یا نفوس متعدد؟ اختلافات دیگر، دربارة حدوث یا قدم نفس، کیفیت حدوث نفس و هم‌چنین دربارة این موضوع است که هنگام تعلق نفس به بدن آیا نفس به همه‌چیز عالم است؟ کتاب حاضر نمط سوم از شرح اشارات و تنبیهات اثر ابن سیناست که به موضوع نفس اختصاص یافته است. اصل کتاب، حاصل درس‌هایی است که آیت‌الله سید حسن مصطفوی، سال‌های قبل در دانشگاه امام صادق (ع) تدریس کرده و به وسیلة یکی از دانشجویان تحریر شده است.