بازیگران کوچک در بازی بزرگ: استقرار مرزهای شرقی ایران و پیدایش افغانستان

بازی بزرگ قرن نوزدهم، که به ایجاد افغانستان و شکل‌گیری کشورهای آسیای مرکزی در خاور و شمال خاوری سرزمین‌هایی از امپراتوری پیشین ایران منجر شد، بحث اصلی کتاب حاضر است. بررسی‌های جزئی‌تر کتاب، شامل دگرگونی‌ها و تغییر شکل‌هایی می‌شود که این بازی ژئوپلیتیک در شکل‌دهی به جغرافیای سیاسی آسیای جنوبی،مرکزی و باختری به وجود آورده است و نیز تغییر شکل‌هایی که با ایجاد شماری از کشورهای جدید و مستقل پایان پذیرفت این دگرگونی‌ها در سرزمین‌هایی رخ داد که پیش از این به نظام فدراتیو ایران شناخته می‌شدند. بازیگران فعال این بازی، تحت عنوان امپراتوری‌های بریتانیا و روسیه، به اجمال معرفی و نیز ساختار سیاسی و حقوقی حکومت در ایران (امپراتوری فدراتیوپارس) بازیگر بی‌اراده‌ی بازی بزرگ توصیف شده است. نگارنده معتقد است شرایط خودمختارانه‌ی امیرنشین‌های خراسان، افعانستان و آسیای مرکزی عامل اصلی بوده است که اجازه داد بازی بزرگ مثل یک بازی شطرنج روی سرزمین‌های این امپراتوری رخ دهد. بازیگران کوچک‌تر این بازی نیز سلسله‌های محلی نظیر ابدالی‌های افغانستان و خزیمه‌های خراسان و سیستان می‌باشند. از آن‌جا که نقش خزیمه‌ها در جغرافیای سیاسی منطقه نسبتا ناشناخته باقی مانده است، در کتاب به مطالعه‌ی ایران خزیمه و سرزمین‌های مرزی خاور ایران و نقشی که آن‌ها در صحنه‌های ژئوپلتیک آسیای مرکزی ایفا کردند، هم‌چنین روابط خارجی آن‌ها اختصاص یافته است. افزون بر آن نگارنده به بحث درباره‌ی جزئیات تاثیر بازی بزرگ بر جغرافیای سیاسی خراسان بزرگ، آسیای مرکزی، و سیستان و بلوچستان پرداخته است.