یادداشت‌هایی از آشوب‌های عشایری و سیاسی آذربایجان

آذربایجان در یک دوره از تاریخ معاصر ایران، دوره‌ای که آن را می‌توان نقطه‌ی اوج مداخلات نیروهای بیگانه در این حوزه تعریف کرد، با رشد گسترده‌ای از آشوب‌های سیاسی و عشایری درگیر شد. در این کتاب تعدادی از این وقایع و تحولات چون شورش سمکو، طغیان عشایر شاهسون و جنبش شیخ محمدخیابانی بررسی شده است. مطالب کتاب شامل یادداشت‌هایی از سرلشکر عبدالله ‌امیرطهماسبی، رئیس لشکر شمال غرب قشون ایران و والی آذربایجان است که پیش از این در پاییز و زمستان 1329 به صورت پاورقی در روزنامه‌ی بهرام منتشر شده است. بخش اعظم این یادداشت‌ها به تحولات و حوادث آذربایجان پیش از حکمروایی امیرطهماسبی مربوط می‌شود. از جمله مطالب مربوط به شورش اسمعیل آقاشکاک (سمکو) در ارومیه، قیام شیخ محمد خیابانی در تبریز و یا خودسری شاهسون‌ها که از لحاظ تبیین پیشینه‌ی تاریخی شکل گرفتن هریک از این تحولات، مطالب در خور توجهی دارند. برای مثال می‌توان به نکات مربوط به تحولات ارومیه تا مراحل پیش از استیلای جلوه‌های آشوری بر آن حدود و یا بخش‌هایی که به توصیف فضای سیاسی تبریز در سال‌های پایانی جنگ و رقابت جناح‌های مختلف سیاسی مربوط می‌شوند و هم‌چنین آشوب حاصل از تاخت و تازهای عشایر مغان و خلخال اشاره کرد. بخش‌های دیگر یادداشت‌ها، به جز قسمت مربوط به کاظم قوشچی و چگونگی پایان کار او، مطالب کوتاه و گذرایی بیش نیستند، از جمله قسمت مربوط به کودتای لاهوتی که جز چند بیانیه‌ی ضمیمه، مطالب مهمی دربرندارد. در پایان چند نمونه از گزارش‌هایی که در سال‌های 1302 و 1303 در خصوص عملکرد امیرطهماسبی و لشکر شمال‌غرب در پاره‌ای از جراید نظامی وقت منتشر گردیده ، ضمیمه کتاب شده است.