تعلیم و تربیت اسلامی در پرتو کلام استاد شهید مطهری

نوشتار حاضر چکیده‌ای است از کتاب "تعلیم و تربیت" از "مرتضی مطهری" که حاصل دو مجموعه‌ی پیاده شده‌ی نوارهای استاد است. بر این اساس در کتاب ابتدا تعریفی از تربیت از دیدگاه اسلامی به دست داده شده است. سپس کلیات اساسی تربیت بازگو شده که عبارت است از: اخلاق و فعل اخلاقی، اطلاق یا نسبیت اخلاق، وجد ان عمومی، عزت نفس و استعدادهای معنوی انسان. نگارنده پس از جمع‌بندی نظرات مختلف اخلاقی، در موضوعات یاد شده، تصریح می‌کند: "همه‌ی این نظریات به یک معنی صحیح و به یک معنی نادرست است. همه‌ی این‌ها وقتی درست هستند که یک حقیقت مذهبی پشت‌سر آن‌ها باشد. یعنی خدایی باشد که سرسلسله‌ی معنویات و هم پاداش‌دهنده‌ی کارهای خوب به حساب آید. بدون اعتقاد به خدا، احساسات نوع‌دوستانه نمی‌تواند در انسان، بروز و ظهور کامل داشته باشد. اساسا ما تا به یک حقیقت و زیبایی معقول و معنوی به نام خدا قائل نباشیم، نمی‌توانیم به زیبایی معنوی دیگری معتقد باشیم. فعل زیبا هم یعنی فعل خدایی. وجدان اخلاقی هم که کانت به آن معتقد است بدون اعتقاد به خدا برای انسان معنی نمی‌یابد". در بخش پایانی این کتاب نیز، عوامل تربیت برشمارده شده که از آن جمله است. روح علمی، تفکر، تقوا و تزکیه، عبادت، جهاد، معاشرت با نیکان، کار، و مراقبه و محاسبه‌ی نفس.