تمدن و ناخشنودیهای آن

این نوشتار از فروید که در حکم فلسفه‌ی اجتماعی اوست بر پایه‌ی دستاوردهای او در روان‌کاوی و مطالعه‌ی حیات جنسی بشر تدوین گردیده است. فروید در این رساله می‌کوشد روایتی از چگونگی تکوین فرهنگ تمدن به دست دهد. روایت فروید ناظر است به ساز و کار سرکوب‌گرانه‌ای که در بطن فرآیند رشد فرهنگ، دست‌اندرکار سرکوفتن و واپس راندن غرایز بشر است. در نظر فروید، تاریخ انسان، تاریخ سرکوب اوست. وی با جست و جو در صور اصلی تجلی فرهنگ، یعنی دین و اخلاق و تا اندازه‌ای هنر، بر آن است شیوه‌ها و اشکال بروز این ماهیت سرکوب‌گرانه را پیدا کند. در انتهای کتاب نوشته‌ای از "هربرت مارکوزه" در نقد "ناخوشایند فرهنگ" آورده شده است. در این نوشته می‌خوانیم: "آن مفهومی از انسان که در خلال نظریه‌ی فروید تکوین یافته است، ردناپذیرترین اتهام به تمدن غرب است در عین حال تزلزل‌ناپذیرترین دفاع از این تمدن. به زعم فروید، تاریخ انسان، تاریخ سرکوب اوست. فرهنگ نه تنها وجود جامعگی، بلکه هم چنین وجود زیست شناختی او را، نه تنها بخش‌هایی از هستی انسانی او، بلکه کل ساختار غرایز او را طرف محدودیت و اجبار قرار می‌دهد. لیکن محدود ساختن و اجباری از این دست، همانا پیش شرط رشد و پیشرفت است. چنانچه غرایز اساسی بشر، در تعقیب اهداف طبیعی خود آزاد گذاشته شوند، لاجرم با هرگونه پیوستگی و نگهداشت پایدار، ناسازگار خواهند بود...".