ریشه‌ها و تاریخچه اصولگرایی در مصر

اگر تاریخچۀ اصولگرایی و بنیادگرایی مصر را ورق بزنیم، خواهیم دید این مبحث در طول تاریخ مدون این کشور بعد از اسلام، همیشه سرفصل مهمی را در تحولات و مقاطع سرنوشت‌ساز به خود اختصاص داده است. بدیهی است، اصولگرایی و بنیادگرایی اسلامی در اصطلاح متداول دهه‌های اخیر بر گروه "اخوان المسلمین" اطلاق نمی‌گردد. اما تاثیر این جنبش در لایه‌های زیرساختی جامعۀ مصر به گونه‌ای است که گویی تمام جریانات اصولگرا از این تفکر نشات گرفته و وابسته به آن هستند. همین طرز تفکر موجب شده تا برخی پرچم عناد علیه اخوان برداشته و کاستی‌ها و اقدامات غیرمنطقی برخی گروه‌ها را به اخوان نسبت دهند. در واقع اصولگرایی مصطلح و آن‌چه غرب امروز از آن نام می‌برد، به گروه‌هایی اطلاق می‌شود که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران تحت عنوان "بیداری اسلامی" یا "تجلی اسلامی" شکل گرفتند. چنان‌چه این عنوان یا اصطلاح را بخواهیم به طور جامع و مانع در معنای عام آن به کار ببریم، نه تنها حرکت‌ها و جنبش‌های اسلامی بلکه کلیۀ جنبش‌های دنیا با صبغۀ "دینی" را شامل می‌شود و فرقی نمی‌کند این جنبش‌ها و گروه‌ها در آمریکا باشند یا این که در ایرلند، ژاپن، آمریکای لاتین، هند، ترکیه و... فعالیت کنند. با توجه به مطالب مذکور تنها وجه تمایز این حرکت‌ها به نوع تفکر و میزان تندروی آن‌ها بستگی دارد، چنان‌چه "گروه‌های تکفیر" به گروه‌هایی اطلاق می‌شود که بالاترین حد تندروی را داشته باشند و برای مبارزات خود مشی مسلحانه را به کار گیرند. نگارنده در کتاب حاضر، با بهره‌گیری از منابع اصیلی چون مجلۀ "الدعوه"، مجله‌های اعتصام، النور و... ریشه‌ها و تاریخچۀ اصولگرایی وجنبش‌های فعال در مصر را بررسی کرده است. بررسی ریشه‌های فکری اخوان المسلمین به ویژه تفکر "حسن البنا" و "سید قطب" و آشنایی مقدماتی با گروه‌های اصولگرا؛ و بررسی ساختار و فعالیت گروه‌های اصولگرا در دوران سادات و مبارک موضوعات دیگر کتاب را تشکیل می‌دهد.