تحقیقی پیرامون اجتهاد ائمه

کتاب حاضر، ترجمة رسالة «رفع الملام عن الائمه الاعلام» اثر «احمد بن شهاب‌الدین»، معروف به «ابن تیمیه» است. نویسنده، این کتاب را به انگیزة رفع سرزنش از ائمة دین به رشتة تحریر درآورده است. وی در ابتدای ورود به بحث، ضرورت اجتهاد و نیاز به وجود مجتهدان را یک امر بدیهی در نظر گرفته است و اصل سخن را متوجه علت و فلسفة تنوع آرای متفاوت و گاه متضاد مجتهدان کرده است و با استدلال، چگونگی پیدایش آرای متنوع و متضاد ائمه را به تصویر کشیده و رموز اختلاف فقهی را تبیین علمی کرده است، به گونه‌ای که خواننده با تامل و تفکر در مطالب موجز و علمی رساله درمی‌یابد که اختلاف فقها و ائمة مذاهب، ناشی از قواعد و اصول علمی است و مادامی که این اختلاف ریشه در اصول فقه و ضوابط علمی داشته باشد، نخست آن که مجتهدان به سبب خطاهای اجتهادی نه تنها سزاوار سرزنش نیستند، بلکه برای انجام اجتهاد و تلاش مخلصانه و عالمانه، جهت تبیین کتاب و سنت، در نزد امت اسلامی از منزلت والایی برخوردارند؛ و دوم اینکه تنوع و تضاد آرای مذهبی امر طبیعی و گریزناپذیر است و تلاش برای رفع کامل این‌گونه اختلافات نه ممکن است و نه مطلوب. لازم به ذکر است، فهرست احادیث و روایات، در بخش ضمائم آورده شده است.